Elektrozawory, które przełączają dokładnie wtedy, gdy się liczy.

Zasada praktyczna: mała ilość lub brak ciśnienia → sterowanie bezpośrednie; duży przepływ przy pewnym ciśnieniu → sterowanie pilotowe (wstępne); duży przepływ bez pewnego ciśnienia → sterowanie wymuszone. Zawory elektromagnetyczne sterowane bezpośrednio otwierają gniazdo bezpośrednio poprzez rdzeń elektromagnesu i przełączają już od 0 bar, czyli również bezciśnieniowo i w próżni, ale mają ograniczony przekrój. Zawory sterowane pilotowo (serwo-/membranowe) wykorzystują ciśnienie medium: rdzeń otwiera jedynie mały otwór sterujący, resztę wykonuje różnica ciśnień – daje to duże przepływy przy małej cewce, wymaga jednak zachowania minimalnej różnicy ciśnień między wejściem a wyjściem podanej w karcie katalogowej. Zawory sterowane wymuszenie łączą mechanicznie rdzeń i membranę i dzięki temu przełączają również bez różnicy ciśnień, zachowując przy tym duży przepływ.

Zawór elektromagnetyczny 2/2-drogowy ma wejście i wyjście i działa jako zawór odcinający: otwarty lub zamknięty. Zawór 3/2-drogowy ma dodatkowo przyłącze odpowietrzające lub powrotne i może naprzemiennie zasilać odbiornik ciśnieniem lub go odciążać. Pierwsza liczba oznacza liczbę przyłączy, druga – liczbę pozycji łączeniowych. Zawory 3/2-drogowe są typowe dla siłowników jednostronnego działania, pneumatycznych napędów wahliwych oraz sterowania pilotowego większych zaworów procesowych.

NC (normally closed) oznacza: bez prądu sprężyna utrzymuje zawór zamknięty, dopiero podanie napięcia go otwiera. NO (normally open) działa odwrotnie – bez prądu otwarty, pod napięciem zamknięty. Decydujące znaczenie ma bezpieczna pozycja w razie zaniku zasilania: jeśli przewód ma się zamknąć przy awarii sieci (np. dopływ wody lub gazu), wybierz NC; jeśli obieg ma pozostać otwarty (np. chłodzenie, odciążenie), wybierz NO. Przy zaworach przeważnie otwartych odpowiednia funkcja dodatkowo oszczędza energię i zapobiega ciągłemu nagrzewaniu się cewki.

Cewka musi być dopasowana do sterowania: typowe są 24 V DC i 230 V AC, a ponadto m.in. 12 V DC, 48 V lub 110 V. Sprawdź również czas załączenia – zawory pozostające stale pod napięciem wymagają cewki przystosowanej do pracy ciągłej 100% ED. Stopień ochrony (zwykle IP65) obowiązuje tylko przy prawidłowo zamontowanej i dokręconej wtyczce wraz z uszczelką. Wtyczki dostępne są z okablowaniem (np. wskaźnik LED, filtr przeciwzakłóceniowy), co ma sens przy sterowaniach elektronicznych i długich przewodach. Cewki i wtyczki są dostępne osobno jako części zamienne – uszkodzony zawór rzadko trzeba wymieniać w całości.

Ogólna wskazówka: NBR do wody, powietrza i oleju mineralnego przy umiarkowanych temperaturach, EPDM do gorącej wody, pary i wielu chemikaliów wodnych (nie do oleju mineralnego), FKM do olejów, paliw i wyższych temperatur, PTFE do agresywnych mediów. W przypadku korpusu standardem jest mosiądz do wody i powietrza, a stal nierdzewna – wybór przy korozji, kontakcie z żywnością lub mediach czyszczących. Decydujące są zawsze: medium, stężenie, temperatura i metoda czyszczenia – podaj nam te cztery informacje, a sprawdzimy odporność na podstawie karty katalogowej producenta.

Nie na podstawie rurociągu, lecz na podstawie wymaganego przepływu i dopuszczalnego spadku ciśnienia – decydujący jest współczynnik Kv zaworu, a nie wielkość gwintu. Zbyt duży zawór jest droższy i przy konstrukcji sterowanej pośrednio może przełączać niedokładnie, zbyt mały powoduje spadek ciśnienia i nagrzewanie. Sprawdź dodatkowo pozycję montażową, dopuszczalne ciśnienie robocze, częstotliwość przełączeń oraz – w przypadku cieczy – kierunek przepływu, który w elektrozaworach jest ściśle określony. Przy większej liczbie kanałów do przełączania warto rozważyć baterie i wyspy elektrozaworów.